6. Historische context
van het begrip alcoholische drank
Hoewel er dus nadrukkelijk over alcoholische drank in de Bijbel geschreven wordt, dienen we wel onderscheid te maken tussen de manier waarop men vroeger drank maakte en de manier waarop dat vandaag gebeurt. Zeker als voorstanders van gematigd drankgebruik dienen we te begrijpen over wat voor drank er in de Thora precies beschreven staat, en waarom niemand in de Bijbel ooit whisky of jenever kon bedoelen.
Mesopotamië: de bakermat, maar niet voor drank
Lang voordat Israël als volk bestond, kenden de Sumeriërs en Babyloniërs in Mesopotamië al een vorm van bier, gemaakt van gerst, en al vroeg ook eenvoudige apparaten om vloeistoffen te verhitten en de damp weer op te vangen. Deze apparaten werden echter niet gebruikt om drank sterker te maken, maar om geurige oliën en balsems te maken voor tempels, begrafenissen en genezing. Niemand kwam op het idee om dezelfde truc op wijn of bier toe te passen. Dat idee zou pas duizenden jaren later ontstaan.
Israël: alleen wat de natuur zelf kon maken
In het vroegere Israël kende men twee soorten drank: yayin, de gewone wijn uit druiven, en shekar, de sterkere drank, waarschijnlijk gemaakt van dadels, honing of graan, op dezelfde manier als bier. Beide ontstonden door gisting, een natuurlijk proces waarbij kleine gistcellen suiker omzetten in alcohol. Dat proces stopt vanzelf zodra de drank een bepaalde sterkte bereikt, meestal ergens tussen de tien en vijftien procent, omdat de gist dan zelf afsterft in haar eigen product. Meer sterkte was eenvoudigweg niet te maken, hoe men het ook probeerde.
Deuteronomium 14:24-26
24 Wanneer dan nog de weg voor u te veel zal zijn, dat gij zulks niet zoudt kunnen heendragen, omdat de plaats te verre van u zal zijn, die de Eeuwige, uw God, verkiezen zal, om Zijn Naam aldaar te stellen; wanneer de Eeuwige, uw God, u zal gezegend hebben; 25 Zo maak het tot geld, en bindt het geld in uw hand, en gaat naar de plaats, die de Eeuwige, uw God, verkiezen zal; 26 En geeft dat geld voor alles, wat uw ziel gelust, voor runderen en voor schapen, en voor wijn, en voor sterken drank, en voor alles, wat uw ziel van u begeren zal, en eet aldaar voor het aangezicht van de Eeuwige, uw God, en weest vrolijk, gij en uw huis.
Wanneer de Thora hier yayin en shekar toestaat, gaat het dus om precies dit soort drank: gegist, werkzaam, en tegelijk begrensd door de natuur zelf.
Griekenland: drank die men bewust verdunde
In de tijd tussen het Oude en het Nieuwe Testament kwam een groot deel van het Midden-Oosten onder Griekse invloed. De Grieken dronken wijn bijna nooit puur. Zij mengden hem met water, vaak drie of vier delen water op één deel wijn. Wie zijn wijn onverdund dronk, gold als onbeschaafd of zelfs gevaarlijk voor zichzelf. Deze gewoonte laat zien dat men ook buiten Israël zich terdege bewust was van het verschil tussen genieten en overdrijven, en dat matiging destijds een culturele deugd was, niet alleen een religieus gebod.
Rome: de wereld van het Nieuwe Testament
Toen de Messias leefde en de apostelen hun brieven schreven, stond het land onder Romeins bestuur. De Romeinen kenden een uitgebreide wijncultuur, met wijngaarden door het hele rijk, en ook zij verdunden hun wijn doorgaans met water bij het eten. Belangrijk is dat ook in deze wereld, honderden jaren na Moshe, nog altijd geen sterkere drank bestond dan wat gisting kon voortbrengen. Wanneer Sha'ul in 1 Timotheüs 5:23 aan Timotheos een weinig wijn aanraadt, of wanneer de Messias op de bruiloft te Kana water in wijn verandert, gaat het dus nog steeds om diezelfde natuurlijke, door gisting beperkte drank als in de tijd van Moshe. Er zit dus geen enkele kloof tussen de wijn van de Thora en de wijn van het Nieuwe Testament, het is door de hele Bijbel heen hetzelfde soort product.
De Arabische wereld: pas eeuwen later iets nieuws
Pas honderden jaren na het laatste geschreven boek van het Nieuwe Testament, ergens in de achtste of negende eeuw, ontdekten Arabische geleerden een manier om drank sterker te maken dan gisting ooit kon. Door de drank te verhitten en de damp weer af te koelen, konden zij een veel geconcentreerdere alcohol maken. Deze techniek verspreidde zich pas eeuwen later naar Europa, waar men er dranken als brandewijn, en uiteindelijk whisky en cognac, mee ging maken.
Wat dit voor de studie betekent
Overzie deze hele geschiedenis, en de conclusie is onontkoombaar. Van Moshe tot Yeshua en de apostelen, door alle beschavingen heen die de Bijbel raakten, Israëlieten, Grieken en Romeinen, bestond er wereldwijd nog geen enkele sterkere drank dan wat gisting zelf kon voortbrengen. De whisky, de wodka, de cognac van vandaag zijn dus historisch gezien vreemde gasten in elke discussie over wat de Bijbel wel of niet toestaat, want de Bijbel kon ze onmogelijk bedoelen. Tegelijk mogen we deze kennis niet misbruiken om de andere kant op te buigen, alsof bijbelse wijn daarom onschuldig of nauwelijks bedwelmend zou zijn geweest. Gegiste drank van tien tot vijftien procent is en blijft werkzame alcohol, sterk genoeg om iemand, zoals Naval, volslagen dronken te maken. De Thora stond dus geen zwak, symbolisch drankje toe, maar echte drank, met echte kracht, en juist daarom is het zo veelzeggend dat zij dat gebruik zegende in plaats van verbood.
Bronnen:
Indien u de bronnen wilt inzien, kunt u de onderstaande beschrijvingen kopiëren en plakken in de zoekbalk. Houd de vertaalfunctie ingeschakeld:
Geschiedenis van gebrande drank: cyalcohol.com/article/when-was-distillation-of-alcohol-invented
Arabische geleerden en de opkomst van gebrande drank: museumofdistilledspirits.com/distilled-spirits-history-and-nonconformists
Alcoholpercentage van oude wijn: badancient.com/claims/ancient-wine